FAQ en begrippen
Typ een begrip en u krijgt de uitleg meteen te zien. Stel een hele vraag en we zoeken het antwoord op in onze kennisbank, en voor de actuele markt live bij de bron.
Uw antwoord verschijnt hier. Het opzoeken duurt een paar seconden, omdat we bij vragen over de actuele markt eerst de prijzen en de netbeheerders raadplegen.
Dit is een hulpmiddel, geen advies. Antwoorden komen uit onze eigen kennisbank, aangevuld met bronnen die op het moment van uw vraag worden opgehaald. Voor uw situatie rekenen we het graag echt door.
Eerder gevraagd
De 45 termen uit dit vak
Elk begrip in gewone taal, zonder dat er nieuw jargon voor nodig is.
De markten
- aFRRsecundaire reserve
De reservemarkt waarop TenneT vermogen inkoopt dat binnen enkele minuten automatisch bijspringt als het net uit balans raakt. Je wordt betaald om beschikbaar te zijn én voor de energie die daadwerkelijk wordt afgeroepen. Voor batterijen is dit een van de belangrijkste inkomstenbronnen.
- Aggregator
De partij die je batterij per kwartier aanstuurt en op de markten laat bieden. Zij bepalen met software of laden, leveren of stilstaan op dat moment het meeste oplevert. Vergoeding meestal als deel van de opbrengst of als vaste prijs.
- Curtailmentafschakelen
Een zonne- of windpark tijdelijk uitzetten of terugregelen, omdat het net de stroom niet kwijt kan of omdat de prijs negatief is. In 2025 werd in Nederland meer dan 1.000 GWh op die manier weggegooid.
- Day-ahead marktdagmarkt
De markt waarop de stroomprijs voor de volgende dag wordt bepaald. Sinds oktober 2025 gaat dat per kwartier in plaats van per uur, dus 96 prijzen per etmaal. Een batterij koopt in de goedkoopste kwartieren en verkoopt in de duurste.
- Dynamisch contract
Een energiecontract waarbij je per uur of per kwartier de marktprijs betaalt in plaats van een vast tarief. In maart 2026 passeerde Nederland de miljoen dynamische contracten. Voor wie verbruik kan verschuiven — of een batterij heeft — is dat het contract waar het verschil zit.
- FCRprimaire reserve
De snelste reservemarkt: vermogen dat binnen seconden automatisch reageert op een afwijking van de netfrequentie. TenneT koopt hiervoor 110 MW in beide richtingen in, dagelijks in blokken van vier uur. Je wordt betaald om beschikbaar te zijn, niet voor geleverde energie.
- Intraday
De handel op de dag zelf. Weersvoorspellingen kloppen nooit precies; waait het minder dan gedacht, dan ontstaan er nieuwe prijsverschillen. Een batterij kan daar binnen minuten op reageren.
- mFRRnoodvermogen
De reservemarkt voor grotere verstoringen, waarbij TenneT vermogen handmatig afroept. Langzamer dan FCR en aFRR, maar met grotere volumes: 954 MW opregelen en 726 MW afregelen.
- Negatieve prijs
Een moment waarop er zoveel stroom is dat producenten moeten toeleggen om te mogen leveren. In 2025 gebeurde dat in Nederland 584 uur, bijna zeven procent van het jaar. Voor een batterij is het juist het goedkoopste moment om te laden.
- Onbalans
Elke partij op het net voorspelt vooraf hoeveel stroom zij afneemt of levert. Wijkt de werkelijkheid daarvan af, dan ontstaat onbalans en rekent TenneT dat per kwartier af tegen de onbalansprijs. Die prijs kan flink uitslaan, en een batterij kan daar in seconden op reageren.
- ProgrammaverantwoordelijkeBRP
De partij die bij TenneT verantwoordelijk is voor het vooraf melden van hoeveel stroom er wordt afgenomen of geleverd, en die de onbalans afrekent. Elke aansluiting hoort bij een programmaverantwoordelijke.
Het net en uw aansluiting
- Capaciteitskaart
De landelijke kaart die per postcode laat zien of er transportcapaciteit is, apart voor afname en teruglevering. Vier standen: transparant (aanvragen kan), geel (schaarste verwacht), oranje (tekort verwacht, onderzoek loopt) en rood (geen capaciteit). Toont ook de wachtrij en de geplande netuitbreidingen.
- CapaciteitssturingscontractCSC
Het contract dat een netbeheerder in een schaarstegebied naast de gewone aansluitovereenkomst eist voor een batterij. Daarin staat vooraf hoe vaak, hoe lang en hoeveel er beperkt mag worden, en welke vergoeding daar tegenover staat. De batterij moet op afstand aanstuurbaar zijn.
- Congestiemanagement
De netbeheerder betaalt partijen om hun verbruik of teruglevering tijdelijk aan te passen wanneer het net vol dreigt te lopen. Wie flexibel vermogen heeft, kan zich hiervoor aanmelden en krijgt betaald voor de beschikbaarheid.
- Congestieverzachter
Een project dat zelf netcapaciteit vrijmaakt en daarom voorrang kan krijgen op de wachtlijst. Voor een batterij gelden voorwaarden: minimaal 1 MW flexibel vermogen (10 MW bij hoogspanning), op het juiste moment en in de juiste richting, technisch en financieel inpasbaar.
PrioriteringskaderCapaciteitssturingscontractUitgebreid nalezen »
- Gecontracteerd vermogengecontracteerd transportvermogen
Het vermogen dat u bij uw netbeheerder heeft vastgelegd en waarvoor u betaalt, ongeacht of u het gebruikt. Het is gedimensioneerd op uw hoogste piek, die vaak maar enkele uren per jaar voorkomt.
- GOPACS
Het platform waarop netbeheerders en marktpartijen elkaar vinden om lokale netproblemen op te lossen. Wie op het juiste moment op de juiste plek minder afneemt of meer levert, kan daar via GOPACS voor worden betaald.
- Netcongestie
Het elektriciteitsnet heeft tijdelijk of structureel te weinig capaciteit om alle vraag of alle teruglevering te verwerken. Eind 2025 stonden ruim vijftienduizend bedrijven op de wachtlijst voor een aansluiting of een verzwaring.
- Non-firm ATO
Een aansluitcontract waarbij je transport krijgt zolang er restcapaciteit is. Alleen mogelijk in een congestiegebied. Naast het gewone 24-uurscontract bestaan ook het tijdsblokgebonden contract en het tijdsduurgebonden contract.
- Piekafvlakkingpeak shaving
De batterij springt bij op de momenten dat uw verbruik piekt, zodat u die piek niet van het net hoeft te halen. Daardoor kunt u toe met een lager gecontracteerd vermogen, of groeien zonder een zwaardere aansluiting.
- TDTRtijdsduurgebonden transportrecht
Een aansluitcontract waarbij u minimaal 85 procent van de tijd volledig transport heeft. In de resterende 15 procent kan de netbeheerder u beperken, met minimaal een dag aankondiging vooraf, en daar staat een korting op het tarief tegenover.
Techniek
- BatterijopslagsysteemBESS
Een of meer containers met batterijcellen, een omvormer die gelijkstroom omzet naar wisselstroom, koeling, brandbeveiliging en besturing. Het geheel staat achter een netaansluiting en kan stroom opnemen en afgeven. BESS staat voor Battery Energy Storage System.
- C-rate
De verhouding tussen vermogen en opslagcapaciteit. Een batterij van 2 MW met 4 MWh heeft een C-rate van 0,5: hij kan zichzelf in twee uur volledig legen. Grote Nederlandse projecten worden meestal als vierurssysteem gebouwd, dus met een C-rate van 0,25.
- Co-located
Een batterij die achter dezelfde netaansluiting staat als een zonnepark, windpark of bedrijf. Dat scheelt een tweede aansluiting, benut bestaande infrastructuur en is de reden dat een batterij bij een bestaand park vaak beter rekent dan op een kaal terrein.
- Cyclus
Eén keer volledig laden en weer ontladen. Het aantal cycli dat een batterij aankan bepaalt samen met het gebruik hoe lang hij meegaat. Een batterij die vooral vermogen beschikbaar houdt voor de reservemarkten maakt minder cycli dan een batterij die elke dag twee keer volloopt en leegloopt.
- Degradatie
Het geleidelijk teruglopen van de opslagcapaciteit gedurende de levensduur. Hoe snel dat gaat hangt af van hoe intensief er wordt gecycled, van de temperatuur en van het laadregime. Fabrikanten geven voor moderne cellen 8.000 tot ruim 15.000 cycli op tot een restcapaciteit van 70 tot 80 procent.
- EMSenergiemanagementsysteem
De software die alles achter je aansluiting op elkaar afstemt: batterij, zon, laadpalen en verbruik. Het EMS bewaakt de piek, voert de handelsstrategie uit en zorgt dat de netbeheerder kan ingrijpen als dat is afgesproken.
- LFPlithium-ijzerfosfaat
De celchemie waarmee vrijwel alle moderne bedrijfsbatterijen worden gebouwd. Stabieler en minder gevoelig voor oververhitting dan de types in telefoons en auto’s, en zonder kobalt. In 2025 was wereldwijd ongeveer negentig procent van alle nieuw geplaatste opslag van dit type.
- MW en MWh
MW is vermogen: hoe hard de batterij kan laden of leveren, als de snelheid van een kraan. MWh is capaciteit: hoeveel er in past, als de inhoud van een emmer. Een batterij van 2 MW en 4 MWh kan twee uur lang op vol vermogen leveren.
- Omvormerinverter
Het apparaat dat de gelijkstroom uit de batterijcellen omzet naar wisselstroom voor het net, en andersom. De omvormer bepaalt samen met de transformator hoe snel de batterij kan schakelen, en is na de cellen de grootste kostenpost.
- Round-trip rendement
Het deel van de opgeslagen energie dat je er weer uit krijgt. Voor een compleet systeem wordt gerekend met ongeveer 85 procent; op celniveau ligt het hoger, maar omvormer, transformator en koeling kosten ook energie.
- State of chargeSoC
Hoe vol de batterij op dit moment is, uitgedrukt in procenten. De besturing houdt de state of charge binnen grenzen die de levensduur beschermen en die ruimte laten voor de markten waarop is geboden.
- Thermal runaway
Een brand die in de batterijcel zelf ontstaat, zichzelf voedt en niet eenvoudig te blussen is. De hele veiligheidsaanpak is hierop gebouwd: vroeg detecteren, isoleren en gecontroleerd laten uitbranden zonder dat het overslaat.
Geld
- Merchant
Het tegenovergestelde van tolling: je handelt zelf of via een aggregator en houdt het resultaat, goed of slecht. Meer opwaarts potentieel, maar banken rekenen er terughoudender mee.
- Spreadspreiding
Het prijsverschil tussen het goedkoopste en het duurste moment van de dag. In 2025 was dat gemiddeld 130 euro per MWh. Die spread is waar een batterij aan verdient: laag inkopen, hoog verkopen.
- Terugleverkosten
Wat een energieleverancier rekent voor het verwerken van stroom die je teruglevert. In 2026 liep dat uiteen van ongeveer elf tot achttien cent per kilowattuur. Bij dynamische contracten worden ze doorgaans niet gerekend.
- Tolling
Je verhuurt de batterij voor een vaste vergoeding aan een handelspartij. Die draagt het marktrisico en houdt de opbrengsten. Voorspelbaar en makkelijker te financieren dan zelf handelen, maar zonder het opwaartse potentieel.
Regels en beleid
- Capaciteitsmechanismecapaciteitsmarkt
Een vergoeding om beschikbaar te zijn, ook als je niet levert. Het kabinet koos hier in juni 2026 voor; TenneT gaat de veilingen organiseren, de eerste in 2028 met levering vanaf 2029-2030. Batterijen mogen meedoen, kolencentrales niet.
- De-ratingfactor
Hoeveel van je vermogen meetelt als betrouwbaar beschikbaar op het moment dat het echt nodig is. Voor een batterij van vier uur is dat minder dan honderd procent: een windstille week duurt langer dan vier uur.
- PGS 37-1
De Nederlandse richtlijn voor veiligheidsmaatregelen bij lithium-ion opslagsystemen groter dan 20 kWh: afstanden, brandcompartimentering, detectie, koeling en bluswater. Vastgesteld in 2023, wettelijk verplicht zodra hij in het Besluit activiteiten leefomgeving wordt opgenomen.
- Prioriteringskader
De landelijke voorrangsregeling die sinds januari 2026 geldt in congestiegebieden. Drie categorieën gaan voor: congestieverzachters (projecten die zelf capaciteit creëren), veiligheid (ziekenhuizen, hulpdiensten) en basisbehoeften (woningbouw, onderwijs, zorg, ov). De rest wordt bediend op volgorde van aanvraagdatum.
- Saldering
De regeling waarbij teruggeleverde stroom wordt weggestreept tegen afgenomen stroom. Die stopt per 1 januari 2027. Daarna moet je leverancier alle teruggeleverde stroom vergoeden, met tot 2030 minimaal vijftig procent van het kale leveringstarief.
- SDE++
De Nederlandse subsidieregeling voor duurzame energie en CO₂-reductie. Voor zonneparken subsidieert de SDE++ de stroom die aan het net wordt geleverd. Stroom die eerst een batterij in gaat en later wordt geleverd, valt daar onder de huidige regels niet vanzelf onder.
- Uitgestelde levering
Opgewekte zonne- of windstroom niet meteen leveren, maar eerst opslaan en op een gunstiger moment aan het net geven. Dezelfde groene stroom, alleen op een moment dat hij meer waard is en het net er ruimte voor heeft.
Een vraag over uw eigen locatie?
Voor een concreet antwoord over uw aansluiting, uw verbruik of uw zonnepark rekenen we het door in een QuickScan. Binnen twee weken weet u wat er kan en wat het oplevert.
