Hoe werkt batterijopslag bij een bedrijf?

Een batterijopslagsysteem — vaak afgekort tot BESS, van Battery Energy Storage System — is in de praktijk een zeecontainer of een rij containers op een verhard vlak, met een transformator ernaast. Binnenin zitten rekken met lithium-ijzerfosfaatcellen, een omvormer die gelijkstroom omzet naar wisselstroom, koeling, brandbeveiliging en een besturingskast. Meer is het niet.

Vermogen en capaciteit zijn twee verschillende dingen

Dit is het misverstand dat de meeste gesprekken vertraagt. Een batterij heeft altijd twee getallen, en die betekenen iets anders.

Vermogen (MW) is hoe hard de batterij kan laden en ontladen. Dat is de dikte van de kraan. Capaciteit (MWh) is hoeveel energie erin past. Dat is de inhoud van de emmer.

Onze batterij op de Energiecampus Leeuwarden is 2 MW en 4 MWh. Die kan dus twee uur lang op vol vermogen leveren. Bij Klimaatpark Kerkendijk bouwen we 7,5 MW en 20 MWh: bijna drie uur op vol vermogen. Die verhouding tussen capaciteit en vermogen heet de duration, en die bepaalt voor welke markten de batterij geschikt is. Kort vermogen is goed voor het opvangen van frequentieschommelingen; een lange duration is nodig om de middagzon te bewaren tot de avond.

Waarom de batterij achter een bestaande aansluiting staat

Bijna al onze projecten staan bij iets dat er al is: een zonnepark, een windpark, een kas, een ziekenhuis. Dat is geen toeval.

Een nieuwe zware netaansluiting is in Nederland nauwelijks nog te krijgen — daarover meer in netcongestie. Achter een bestaande aansluiting hoeft dat ook niet. Sterker nog: die aansluiting wordt maar een fractie van de tijd volledig benut. Een zonnepark gebruikt zijn volle aansluitcapaciteit een paar honderd uur per jaar, rond het middaguur in de zomer. De rest van het jaar ligt daar ruimte die niets doet.

Een batterij vult die ruimte op. Dat heet co-locatie, en het is bijna altijd voordeliger dan een losstaande batterij ergens in een weiland: geen nieuwe aansluiting, geen nieuwe kabel, en een aansluiting die veel meer uren van het jaar rendeert.

Wat de batterij de hele dag doet

De batterij doet niet één ding. Hij kiest, elk kwartier opnieuw, wat op dat moment het meeste waard is: stroom opslaan omdat die bijna niets kost, leveren omdat de prijs piekt, of gewoon stilstaan en beschikbaar blijven omdat TenneT daarvoor betaalt.

Dat kiezen gebeurt automatisch, op basis van prijsvoorspellingen en de actuele netsituatie. Wij verzorgen die aansturing zelf; het is het verschil tussen een batterij die zijn businesscase haalt en eentje die dat niet doet. Welke markten er precies zijn, staat in waar een batterij aan verdient.

Veiligheid, geluid en ruimte

Vrijwel alle nieuwe systemen in Nederland gebruiken lithium-ijzerfosfaat (LFP). Die chemie is inherent stabieler dan de nikkelvarianten uit auto’s en veel minder gevoelig voor thermal runaway. Daarbovenop komen brandcompartimentering, gasdetectie, temperatuurbewaking en een afgestemd plan met de veiligheidsregio.

Qua ruimte: een systeem van 2 MW / 4 MWh past op ongeveer de oppervlakte van twee parkeerplaatsen, plus ruimte eromheen voor onderhoud en veiligheidsafstanden. Het geluid komt van de koeling en is te vergelijken met een grote airco. Bij elke aanvraag toetsen we vooraf aan de geluidsnormen op de dichtstbijzijnde woningen.

Hoe lang gaat het mee

Een LFP-systeem is ontworpen op vijftien tot twintig jaar bij ongeveer één volledige cyclus per dag. De capaciteit loopt in die periode geleidelijk terug tot ruwweg 70 à 80 procent van de oorspronkelijke waarde; fabrikanten geven daar garanties op. De aansturing houdt daar rekening mee door de batterij niet onnodig helemaal vol of helemaal leeg te zetten — een batterij die verstandig wordt bespeeld, gaat merkbaar langer mee dan eentje die elke euro uit elke cyclus wil persen.